Bụi mịn PM2.5 ở Hà Nội: giao thông chiếm khoảng 23%, mục tiêu dưới 40 µg/m³ vào năm 2030
Nghiên cứu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy giao thông là nguồn đóng góp lớn nhưng không phải duy nhất của bụi mịn tại Hà Nội; thành phố đặt chỉ tiêu AQI trong nghị quyết phát triển năm 2026.
Chất lượng không khí tại Hà Nội tiếp tục là mối quan tâm lớn của người dân và các cơ quan quản lý. Theo các số liệu được trình bày tại một hội thảo ở Hà Nội ngày 9/9/2026 trong khuôn khổ chiến dịch "Cùng hành động vì bầu trời xanh 2026", nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm trong giai đoạn 2023-2025 vào khoảng 47-48 µg/m³ và chưa có cải thiện rõ rệt so với giai đoạn 2022-2025 tại Vùng Thủ đô.
Giao thông đóng góp bao nhiêu?
Theo nghiên cứu giai đoạn 2023-2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, bụi mịn PM2.5 ở Hà Nội đến từ nhiều nguồn: bụi thứ cấp hình thành từ các khí ô nhiễm chiếm khoảng 27%, giao thông 23%, xây dựng và bụi đường 20%, đốt ngoài trời (rác, phụ phẩm nông nghiệp) 12%, công nghiệp 10% và các nguồn khác 8%. Như vậy, giao thông là một nguồn chính nhưng giảm khí thải phương tiện một mình chưa đủ để giải quyết ô nhiễm không khí. Đại diện cơ quan chức năng cũng nhấn mạnh PM2.5 sẽ khó giảm đáng kể nếu không kiểm soát đồng thời xây dựng, công nghiệp, đốt ngoài trời và các nguồn từ khu vực lân cận.
Theo các cơ quan quản lý, chất lượng không khí vượt quy chuẩn quốc gia vào khoảng một phần ba số ngày mỗi năm, chủ yếu từ tháng 9 đến tháng 4. Các thông số như nitơ đioxit, ozon, carbon monoxide và lưu huỳnh đioxit nhìn chung nằm trong giới hạn cho phép.
Mục tiêu và biện pháp
Nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 của Hà Nội lần đầu đưa chỉ tiêu chất lượng không khí vào nghị quyết: trên 80% số ngày trong năm đạt mức tốt và trung bình. Mục tiêu này sớm hơn khoảng bốn năm so với kế hoạch quốc gia, vốn hướng tới 75-80% số ngày vào năm 2030.
Ở tầm quốc gia, kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến 2045 đặt mục tiêu nồng độ PM2.5 trung bình năm của Hà Nội dưới 40 µg/m³ vào năm 2030, giảm 20% so với năm 2024. Các tỉnh lân cận phải giảm ít nhất 10% trong cùng giai đoạn, và toàn bộ phương tiện vận tải công cộng của Hà Nội, TP.HCM chuyển sang năng lượng sạch vào năm 2030.
Các biện pháp được nhắc đến gồm thiết lập vùng phát thải thấp, khuyến khích phương tiện sạch, mở rộng vận tải công cộng, siết chặt kiểm soát xe phát thải cao, quản lý bụi xây dựng và bụi đường, hạn chế đốt rơm rạ, rác và phối hợp với các tỉnh xung quanh. Hà Nội cũng đã tăng cường quét, rửa đường và yêu cầu các công trường kiểm soát bụi trong những đợt ô nhiễm cao điểm.
Hiểu đúng để hành động hiệu quả
Các số liệu trên cho thấy cần một cách tiếp cận đa nguồn: chuyển đổi xe buýt, taxi sang điện, phát triển đường sắt đô thị song song với kiểm soát bụi công trình và phát thải công nghiệp. Việc công bố công khai dữ liệu quan trắc và nguồn phát thải cũng giúp người dân theo dõi tiến độ thực hiện các mục tiêu này.
Ảnh: cloud.shepherd / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
Nguồn tham khảo: Viet Nam News - Cutting traffic emissions not enough to clear Hà Nội's air (https://vietnamnews.vn/environment/1799602/cutting-traffic-emissions-not-enough-to-clear-ha-noi-s-air.html); Doanh nghiệp & Hội nhập - Hà Nội lần đầu đưa chỉ tiêu không khí sạch vào nghị quyết (https://doanhnghiephoinhap.vn/ha-noi-lan-dau-dua-chi-tieu-khong-khi-sach-vao-nghi-quyet-123366.html)
