Vùng phát thải thấp là gì? Giải thích mô hình Hà Nội đang triển khai trong Vành đai 1
Hà Nội thí điểm vùng phát thải thấp từ 1/7/2026 tại khu phố cổ rồi mở rộng theo ba giai đoạn tới hết Vành đai 1. Bài viết giải thích cách vận hành và lộ trình của mô hình.
Khi chất lượng không khí đô thị trở thành mối quan tâm chung, nhiều thành phố trên thế giới áp dụng “vùng phát thải thấp” (Low Emission Zone – LEZ): một khu vực được xác định ranh giới rõ ràng, trong đó các phương tiện phát thải cao bị hạn chế hoặc không được phép lưu thông, còn phương tiện sạch được khuyến khích. Hà Nội đang xây dựng mô hình này ở quy mô một khu vực nội đô.
Cơ sở và phạm vi
Ngày 15/6/2026, tại kỳ họp thứ 4 (kỳ họp chuyên đề), HĐND thành phố đã thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1. Theo báo VnEconomy ngày 16/6/2026, vùng này gồm 9 phường: Hoàn Kiếm, Cửa Nam, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà, Hai Bà Trưng, Ô Chợ Dừa, Tây Hồ và Văn Miếu – Quốc Tử Giám, với diện tích trên 26 km² và khoảng 625.000 dân. Cùng ngày, HĐND cũng thông qua nghị quyết về chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện đường bộ từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch.
Ba giai đoạn thực hiện
- Giai đoạn 1 (1/7–31/12/2026), thí điểm: áp dụng tại khu phố cổ và vùng phụ cận hồ Hoàn Kiếm thuộc phường Hoàn Kiếm, gồm 119 tuyến phố và 5 ngõ, chia thành hai khu. Thành phố hướng dẫn người dân lập kế hoạch chuyển đổi phương tiện cá nhân, không khuyến khích xe máy xăng chạy dịch vụ gọi xe công nghệ, khuyến khích hạn chế xe mô tô sản xuất trước năm 2008 và xe gắn máy sản xuất trước năm 2016.
- Giai đoạn 2 (năm 2027), mở rộng và siết kiểm soát: mở rộng ra toàn bộ phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam, bắt đầu kiểm tra khí thải xe máy theo lộ trình chung của Chính phủ, hoàn thiện hệ thống camera giám sát, nhận dạng phương tiện và chia sẻ dữ liệu.
- Giai đoạn 3 (2028–2029), toàn vùng: mở rộng ra toàn bộ Vành đai 1, tiếp tục các biện pháp của hai giai đoạn trước. Từ năm 2030, mô hình dự kiến vận hành ổn định, yêu cầu về khí thải được siết dần.
Các biện pháp hỗ trợ đi kèm
Hạn chế phương tiện chỉ hiệu quả khi người dân có lựa chọn thay thế. Vì vậy đề án đi cùng các chính sách như khuyến khích chuyển sang phương tiện xanh, xe đạp điện hoặc phương tiện công cộng. Theo Vietnam+ ngày 10/7/2026, thành phố cũng áp dụng hỗ trợ lãi vay cho doanh nghiệp đầu tư xe buýt điện, trạm sạc và miễn phí đi xe buýt trong Vành đai 1.
Trước khi đề án được thông qua, bản dự thảo nghị quyết công bố lấy ý kiến ngày 23/4/2026 từng nêu các phương án cụ thể hơn, như cấm xe máy xăng vào khung giờ nhất định và quy định theo tải trọng với xe tải. Các nội dung chi tiết về mức hỗ trợ, chế tài và ngưỡng khí thải chưa được nêu trong bản tin về nghị quyết đã thông qua, nên người đọc cần theo dõi văn bản hướng dẫn chính thức của thành phố.
Điểm cốt lõi của mô hình là lộ trình từng bước: thí điểm ở diện hẹp, rút kinh nghiệm rồi mới mở rộng, để người dân và doanh nghiệp có thời gian thích nghi.
Ảnh: Vyacheslav Argenberg / Wikimedia Commons (CC BY 4.0)
Nguồn tham khảo: VnEconomy (https://vneconomy.vn/ha-noi-thong-qua-de-an-vung-phat-thai-thap-trong-vanh-dai-1.htm); Sài Gòn Giải Phóng (https://www.sggp.org.vn/ha-noi-cong-bo-lo-trinh-va-cac-tuyen-pho-thi-diem-vung-phat-thai-thap-trong-vanh-dai-1-post849523.html); Vietnam+ (https://www.vietnamplus.vn/ha-noi-tang-toc-chuyen-doi-phuong-tien-xanh-phat-trien-ha-tang-tram-sac-post1123464.vnp)
