Hà Nội đưa chỉ tiêu không khí sạch vào nghị quyết, giao thông xanh là giải pháp then chốt

Theo bài viết đăng ngày 13/12/2025 trên Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập, lần đầu tiên chỉ số chất lượng không khí (AQI) được đưa vào nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 của Hà Nội. Chỉ tiêu này biến ô nhiễm không khí từ một vấn đề môi trường thành mục tiêu phát triển gắn với chất lượng sống của người dân.

Mục tiêu trên 80% số ngày không khí tốt hoặc trung bình

Chỉ tiêu mà thành phố đặt ra là trên 80% số ngày trong năm có chất lượng không khí ở mức tốt hoặc trung bình. Mốc này sớm hơn khoảng 4 năm so với kế hoạch quốc gia, vốn đặt mục tiêu 75-80% số ngày đến năm 2030 (ban hành tháng 3/2024). Chỉ tiêu nằm trong nghị quyết Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố khóa XVIII, cùng yêu cầu xây dựng đề án khắc phục 5 điểm nghẽn đô thị, trong đó ô nhiễm không khí là trọng tâm.

Về nguyên nhân, giao thông được các nghiên cứu ban đầu xác định là nguồn phát thải lớn nhất nhưng không phải duy nhất. Địa hình dạng lòng chảo khiến chất ô nhiễm khó khuếch tán; ngoài ra còn có xây dựng, sản xuất công nghiệp, đốt rơm rạ, đốt rác tự phát và ô nhiễm từ các tỉnh lân cận.

Biện pháp trước mắt và lộ trình xanh hóa giao thông

Trong đợt ô nhiễm cuối năm, Chỉ thị số 19 ngày 10/12 yêu cầu công trường tăng kiểm soát bụi, cơ sở sản xuất gây ô nhiễm lớn giảm công suất hoặc điều chỉnh công đoạn phát bụi, khí thải, các phường xã tăng quét hút bụi và phun nước rửa đường.

Về dài hạn, chuyển đổi phương tiện được coi là giải pháp then chốt. Theo bài báo, tỷ lệ xe buýt xanh đạt 26,2%, vượt mục tiêu năm 2026 và hướng tới 100% vào năm 2030; khoảng 50% taxi đã chuyển đổi và phải hoàn tất xanh hóa trong cùng mốc 2030. Thành phố sẽ xây dựng cơ chế hỗ trợ người dân chuyển từ xe xăng sang xe điện, đồng thời phát triển metro, vận tải công cộng và xe đạp điện công cộng.

Vùng phát thải thấp

Theo kế hoạch được nêu, từ ngày 1/7/2026 thành phố thí điểm vùng phát thải thấp tại một số phường trong Vành đai 1, sau đó mở rộng ra Vành đai 2 và đến năm 2030 phủ tới Vành đai 3, tổng cộng 36 phường, xã. Xe máy chạy xăng có thể bị hạn chế theo khung giờ hoặc địa bàn; ô tô không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 4 sẽ bị hạn chế, tiến tới cấm lưu thông; taxi đầu tư mới từ tháng 7/2026 phải là xe điện hoặc dùng năng lượng xanh.

Giám sát và phối hợp vùng

Hơn 20 đoàn giám sát của Thành ủy đang làm việc với 126 xã, phường để rà soát kế hoạch khắc phục ô nhiễm, trong đó nội dung ô nhiễm không khí là phần bắt buộc báo cáo. Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đang xúc tiến thành lập ban chỉ đạo vùng nhằm phân định trách nhiệm với các địa phương lân cận.

Ảnh: Arnaud Matar / Wikimedia Commons (CC0)

Nguồn tham khảo: Tạp chí Doanh nghiệp và Hội nhập (https://doanhnghiephoinhap.vn/ha-noi-lan-dau-dua-chi-tieu-khong-khi-sach-vao-nghi-quyet-123366.html)