Nghiên cứu mới xây dựng hệ số phát thải khí nhà kính đặc trưng cho xe buýt đô thị Hà Nội

Giao thông vận tải là một trong những lĩnh vực chiếm tỷ trọng lớn trong phát thải khí nhà kính từ năng lượng của Việt Nam và có xu hướng tăng. Để kiểm kê chính xác, cần có những hệ số phát thải phản ánh đúng điều kiện vận hành thực tế trong nước, thay vì chỉ dựa vào các giá trị mặc định của quốc tế. Đây là khoảng trống mà một nghiên cứu mới về xe buýt đô thị đang cố gắng lấp đầy.

Nghiên cứu được thực hiện thế nào

Công trình có tên “Xây dựng hệ số phát thải khí nhà kính đặc trưng cho xe buýt đô thị: Cơ sở kiểm kê và giảm phát thải” do tác giả Nguyễn Thị Yến Liên, Khoa Môi trường và An toàn Giao thông, Trường Đại học Giao thông vận tải thực hiện. Bài báo được đăng trên Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng hải, số 85, ngày 30/1/2026.

Nhóm nghiên cứu xây dựng hệ số phát thải đặc trưng quốc gia cho hai nhóm phương tiện: phát thải trực tiếp của xe buýt diesel và phát thải gián tiếp của xe buýt điện, tức lượng khí nhà kính sinh ra từ việc sản xuất điện để sạc xe. Phương pháp chính là mô phỏng bằng mô hình MOVES, được hiệu chỉnh theo đặc trưng lái xe thực tế tại Hà Nội. Theo bài báo, chu trình lái của xe buýt đô thị Hà Nội có tốc độ trung bình khoảng 16,7 km/h và chủ yếu nằm ở vùng tải thấp.

Kết quả chính

Theo kết quả được công bố, xe buýt diesel phát thải trực tiếp khoảng 1.552,9 gCO₂eq cho mỗi km. Xe buýt điện không có phát thải ở ống xả nhưng phát thải gián tiếp khoảng 1.368,2 gCO₂eq/km, tính trên hệ số phát thải của lưới điện là 676,6 g/kWh.

Nếu lấy hiệu số đơn giản từ hai con số này (một phép tính của chúng tôi, không nằm trong bài báo), xe buýt điện thấp hơn xe diesel khoảng 185 gCO₂eq/km, tương đương xấp xỉ 12%. Sai số giữa kết quả mô phỏng và số liệu đo được nhỏ hơn 10%, cho thấy phương pháp có độ tin cậy.

Ý nghĩa đối với chính sách

Mức chênh lệch phụ thuộc rất nhiều vào cơ cấu nguồn điện. Vì vậy, tác giả nhận định giao thông điện sẽ góp phần giảm phát thải đáng kể hơn khi Quy hoạch điện VIII được thực hiện, tức khi tỷ trọng năng lượng sạch trong lưới điện tăng lên.

• Các hệ số này là cơ sở khoa học cho kiểm kê khí nhà kính ở bậc 3 theo hướng dẫn của IPCC.
• Dữ liệu đặc trưng cho điều kiện đô thị Việt Nam giúp các thành phố đánh giá sát hơn hiệu quả của việc chuyển đổi đội xe buýt sang điện.
• Kết quả hỗ trợ hoạch định chính sách giao thông bền vững dựa trên bằng chứng.

Cũng theo các tài liệu chuyên môn, dữ liệu hệ số phát thải đặc trưng quốc gia cho lĩnh vực giao thông ở Việt Nam hiện còn hạn chế, mới có một số nghiên cứu cho từng nhóm phương tiện. Những công trình như thế này vì vậy có giá trị bổ sung cho cơ sở dữ liệu phục vụ báo cáo kiểm kê và xây dựng lộ trình giảm phát thải của ngành.

Ảnh: Crcolas / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Nguồn tham khảo: Tạp chí Khoa học Công nghệ Hàng hải (số 85, 2026) (https://jmst.vimaru.edu.vn/index.php/jmst/article/view/933)